Uitleg DNS

Wat is DNS?

Hoe vinden bezoekers de website achter example.com? Lees waar je het adres instelt, hoe je het controleert en hoe je veilig wijzigingen doorvoert.

Een bezoeker typt example.com in om je website te openen. Zijn computer zoekt dan eerst het internetadres van je webserver op. Dat gaat via DNS, het systeem dat domeinnamen opzoekt. In de DNS-instellingen geef je aan welk adres bij jouw website hoort.

Controleer DNS op je eigen domein

Van example.com naar je website

Stel dat je website al bij een hoster staat. Die geeft je een internetadres voor de webserver, bijvoorbeeld 192.0.2.44. Zo’n adres heet een IP-adres. In de DNS-instellingen van example.com leg je vast dat deze naam bij dat adres hoort. Dit adres is een voorbeeld. Gebruik voor je eigen website het adres van je hoster.

Een bezoeker typt example.com. Zijn computer vraagt een DNS-dienst om het bijbehorende adres. Met het antwoord kan de browser verbinding maken met de webserver. DNS helpt dus het adres te vinden. De webserver moet daarna zelf de website leveren.

Waar stel je dat adres in?

Open het DNS-paneel van de partij die je DNS beheert. Daar staat de koppeling als een regel met een naam en een waarde. Zo’n regel heet een DNS-record. Voor het voorbeeldadres hierboven is dat een A-record voor example.com. De guide DNS-recordtypes laat zien welke velden je invult.

Gebruik de gegevens van je hoster. Controleer na het opslaan eerst het DNS-antwoord en open daarna de website. Een goed opgeslagen adres maakt nog geen website aan en regelt ook niet vanzelf een werkende beveiligde verbinding.

Nameservers: waar je records wonen

De nameservers van een domein geven de officiële antwoorden over je DNS-records. Meestal beheert je DNS-provider ze. Dat kan ook je hostingpartij of registrar zijn. De registrar is de partij waar je domein is geregistreerd. Via die registrar leg je vast welke nameservers voor je domein worden gebruikt.

Verander je alleen het IP-adres van je website? Dan wijzig je meestal een A- of AAAA-record bij je huidige DNS-provider. Een nameserverwissel verplaatst het beheer van alle DNS-instellingen. Zet daar eerst alle benodigde records klaar, ook die voor mail, verificatie en beveiliging.

TTL en propagatie: waarom een wijziging tijd kost

Bij elk record hoort een TTL (Time To Live): het aantal seconden dat een DNS-dienst het antwoord mag onthouden. Een TTL van 3600 betekent maximaal een uur bewaren. Een dienst die nog een oud antwoord in zijn cache heeft, ziet jouw wijziging dus niet meteen. Dat verschil wordt vaak propagatie genoemd.

Een voorbeeld bij een geplande adreswijziging:

  • Je huidige A-record heeft TTL 3600. Verlaag die naar 300 seconden.
  • Controleer dat de verlaging op je nameservers actief is. Wacht vanaf dat moment ten minste de oude TTL: in dit voorbeeld een uur. Eerder opgehaalde antwoorden kunnen immers nog TTL 3600 hebben.
  • Wijzig daarna het adres. Controleer de DNS-antwoorden én de echte website, en houd de oude dienst beschikbaar tijdens de overgang.
  • Verhoog de TTL weer als de nieuwe situatie stabiel is.

Een lage TTL die je tegelijk met het adres instelt, verkort bestaande caches niet. Delegatiegegevens zoals NS en DS hebben eigen cachetijden. Ook een eerder antwoord dat een naam of record ontbreekt kan tijdelijk worden onthouden. Er is daarom geen vaste wachttijd die voor elke DNS-wijziging geldt.

Controleren wat er echt is veranderd

Stel dat je het A-record voor example.com hebt gewijzigd naar 192.0.2.44. Controleer eerst bij de eigen nameserver of precies die naam en dat recordtype de nieuwe waarde geven. Een beheerder kan daarvoor bijvoorbeeld dig @ns1.example.net example.com A gebruiken. De namen en het adres zijn voorbeelden: vervang ze door je eigen gegevens.

Vraag daarna dezelfde naam en hetzelfde type op via publieke DNS-diensten. DNS Radar kan hun antwoorden naast elkaar tonen. Geeft de nameserver de nieuwe waarde maar een publieke dienst nog de oude, dan kan een cache het verschil verklaren. Geven de nameservers zelf verschillende waarden, laat dan eerst de publicatie controleren.

Een antwoord dat een naam of record ontbreekt is iets anders dan SERVFAIL of een time-out. Bij die laatste uitkomsten is de opvraag mislukt. Het record kan wel bestaan. Test tot slot de website of maildienst zelf. Een juist DNS-adres bewijst nog niet dat de server verbindingen aanneemt of een passend certificaat heeft.

Veilig overstappen naar andere nameservers

  • Bewaar of exporteer alle oude DNS-instellingen en vergelijk die met de nieuwe. Controleer ook subdomeinen, mailrecords en verificatiecodes.
  • Laat de beheerder de nieuwe nameservers rechtstreeks bevragen vóór de wissel. Ze moeten al de bedoelde antwoorden geven.
  • Gebruik je DNSSEC? Spreek met beide providers af hoe de DS-koppeling en ondertekening tijdens de verhuizing blijven werken. Volg de DNSSEC-guide. Zet niet zomaar de ondertekening uit.
  • Wijzig daarna de nameservers bij de registrar. Houd de oude DNS-omgeving actief zolang oude delegatiegegevens nog kunnen worden gebruikt. Laat de providers de benodigde overlap bepalen.
  • Controleer tijdens de overgang beide DNS-omgevingen en test de website, inkomende mail en andere belangrijke diensten. Bewaar de oude instellingen voor het geval herstel nodig is.

Hoe een opvraging verloopt

Typ je example.com in, dan vraagt je computer het adres op via een 'resolver' (meestal die van je internetprovider, of een publieke zoals Google of Cloudflare). Die resolver zoekt het in stappen op:

  • eerst de root: 'wie beheert .com?'
  • dan de TLD .com: 'wie beheert example.com?'
  • dan jouw nameservers: 'wat is het adres van example.com?'

Elk antwoord wordt onderweg even onthouden (gecachet), zodat een volgende opvraging niet weer de hele route hoeft te lopen. Daarom kost een opvraging meestal maar een paar milliseconden, ook al zijn er miljarden namen.

Domein, zone en records

Een domeinnaam leest van rechts naar links steeds specifieker: in mail.example.com is .com de TLD (top-level domain), example.com het hoofddomein, en mail een subdomein. Alles wat je over je domein vastlegt (adressen, mailservers, beveiliging) staat in de 'zone': de verzameling DNS-records van je domein.

Een 'record' is één regel met een type (bijv. A of MX) en een waarde. Welke types er zijn en waar je ze voor gebruikt, staat in de guide over DNS-recordtypes.

Veelgemaakte fouten

  • Een wijziging te vroeg 'kapot' noemen: geef de propagatie de tijd (TTL)
  • Vergeten dat je domein bij twee partijen kan staan: de registrar (waar je het domein hebt) en de DNS-provider (waar de records staan) zijn niet altijd dezelfde
  • Een typefout in een record: één verkeerd teken en de website of mail werkt niet
  • Bij een verhuizing de oude DNS te vroeg uitzetten, vóórdat de nieuwe nameservers overal bekend zijn

Primaire bronnen

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen DNS en een IP-adres?

Een IP-adres is het werkelijke adres van een server (een reeks cijfers). DNS is het systeem dat de naam die jij intypt vertaalt naar dat IP-adres. De naam is voor mensen, het IP-adres voor computers.

Wat is een resolver?

De dienst die de opvraging voor je doet: hij zoekt stap voor stap het juiste antwoord en onthoudt het even. Vaak die van je internetprovider, of een publieke zoals 8.8.8.8 (Google) of 1.1.1.1 (Cloudflare).

Hoe lang duurt een DNS-wijziging?

Dat hangt af van de oude TTL, de verwerking bij de DNS-provider en het soort wijziging. Een cache kan het eerder opgehaalde antwoord blijven gebruiken tot zijn geldigheidsduur voorbij is. Verlaag bij een geplande wijziging de TTL ruim vooraf en wacht eerst de oude cacheduur af. Een nameserver- of DNSSEC-wissel heeft extra stappen. Ga niet uit van een vaste 24 of 48 uur.

Wat is het verschil tussen registrar, DNS-provider en hosting?

De registrar is waar je het domein hébt (de registratie). De DNS-provider beheert je records (de nameservers). De hosting draait je website of mail. Dat kunnen drie verschillende partijen zijn, of allemaal dezelfde.

Is DNS beveiligd?

Gewoon DNS biedt geen cryptografisch bewijs dat een antwoord van de juiste bron komt. DNSSEC voegt die controle toe. DoH en DoT versleutelen de verbinding met je DNS-dienst. Ze vervangen DNSSEC niet. De DNSSEC-guide legt de vertrouwensketen en veilige instellingen uit.

Controleer DNS op je eigen domein →