Uitleg DNSSEC

Wat is DNSSEC?

Hoe controleer je dat het gevonden adres voor je website van de juiste bron komt? DNSSEC voegt controleerbare handtekeningen toe. Lees wat je provider moet regelen.

Wie example.com bezoekt, moet eerst het adres van de webserver opzoeken. Dat antwoord moet van de juiste bron komen en onderweg niet zijn vervalst. De partij die je domeininstellingen beheert kan daarom digitale handtekeningen aan de antwoorden toevoegen. Die bescherming heet DNSSEC. Een DNS-dienst met ondersteuning controleert de handtekeningen voordat hij het antwoord gebruikt.

Controleer DNSSEC op je eigen domein

Wat verandert er voor een bezoeker?

Zonder DNSSEC krijgt een bezoeker die example.com opzoekt een adres, maar geen digitale handtekening waarmee de herkomst van dat antwoord kan worden gecontroleerd. Gewoon DNS heeft wel andere beschermingen.

Met DNSSEC kan de DNS-dienst van de bezoeker de toegevoegde handtekening controleren. Lukt die controle, dan kan hij het adres doorgeven. Past de handtekening niet bij de gegevens, dan geeft een validerende DNS-dienst normaal een fout in plaats van het antwoord. Zo wordt vervalsing van DNS-antwoorden herkenbaar. De bezoeker hoeft daar zelf geen sleutel voor in te voeren.

Dit gaat over de herkomst van het DNS-antwoord. Het zegt niet dat de eigenaar van de website betrouwbaar is. Een verkeerd ingesteld adres wordt door een handtekening ook niet het juiste adres, en DNSSEC versleutelt het verkeer naar de website niet.

Hoe de controle bij je domein uitkomt

Je DNS-provider ondertekent de zone: de verzameling records die samen wordt beheerd. Elk groepje records krijgt een handtekening (RRSIG). Een DS-record in de bovenliggende zone bevat een vingerafdruk van de bijbehorende publieke sleutel. Zo ontstaat een vertrouwensketen van de DNS-root via de bovenliggende zones naar jouw gegevens.

Voor example.com loopt die koppeling via de partij waar je het domein hebt geregistreerd: de registrar. Die geeft de benodigde gegevens door aan de beheerder van .com.

Een validerende DNS-dienst controleert de keten en de handtekeningen. Als een benodigde handtekening niet kan worden gevalideerd, krijgt de gebruiker normaal een fout (SERVFAIL) in plaats van het antwoord.

De records op een rij

  • DNSKEY: de publieke sleutels in je eigen zone.
  • DS: de vingerafdruk in de bovenliggende zone die naar een sleutel van je zone verwijst.
  • RRSIG: de handtekening bij een groep records.
  • NSEC/NSEC3: ondertekend bewijs dat een gevraagde naam of een record ontbreekt.

Bij dagelijks beheer regelt de DNS-provider meestal de sleutels en handtekeningen. Jij controleert met de provider en registrar wie de DS-koppeling beheert. Zijn dat verschillende partijen, dan moeten zij bij een wijziging samenwerken.

Stap voor stap inschakelen

  • Controleer of je DNS-provider ondertekening ondersteunt en wie de DS-koppeling bijhoudt. Eén partij kan beide automatisch regelen. Vraag dit eerst na.
  • Laat de DNS-provider de zone ondertekenen en controleren.
  • Moet je de DS zelf doorgeven? Neem dan alle DS-gegevens exact over uit de instructies van de DNS-provider en voer ze in bij de beheerder van de bovenliggende zone, meestal je registrar.
  • Wacht op verwerking en controleer de koppeling en ondertekening met je provider of een gespecialiseerd hulpmiddel zoals DNSViz. Controleer ook de uitkomst in DNS Radar en test website en mail.
  • Laat de provider de ondertekening automatisch vernieuwen en sleutelwissels beheren. Controleer opnieuw bij een verhuizing of relevante wijziging.

Wat DNS Radar wel en niet vaststelt

DNS Radar toont wat de geraadpleegde publieke DNS-diensten over DNSSEC melden. De scan controleert de digitale handtekeningen niet zelf. Het AD-signaal in een antwoord betekent dat de DNS-dienst meldt dat zijn validatie is geslaagd. Ook een naam binnen een ondertekende zone kan dat signaal hebben zonder eigen DS- of DNSKEY-record.

Lees de uitkomst als volgt:

  • Validatie gemeld: een geraadpleegde DNS-dienst bevestigt een geslaagde DNSSEC-controle voor het antwoord.
  • Wel DNSSEC-records, geen validatie vastgesteld: de aanwezigheid van sleutels of een DS is nog geen bewijs dat de keten goed werkt.
  • Niet volledig gemeten: een benodigde opvraag gaf geen bruikbaar antwoord. Dat bewijst niet dat DNSSEC ontbreekt.

SERVFAIL kan bij een DNSSEC-fout passen, maar heeft ook andere oorzaken. Laat de provider de DS/DNSKEY-koppeling, handtekeningen en DNS-antwoorden onderzoeken, eventueel met DNSViz. Een DS verwijderen is geen onmiddellijke reparatie voor gebruikers die de oude waarde nog cachen.

Waarom afstemming bij wijzigingen nodig is

Als de DS-koppeling nog naar een oude sleutel verwijst terwijl de nieuwe zone die sleutel niet meer gebruikt, kan de vertrouwensketen breken. Validerende DNS-diensten kunnen dan geen bruikbaar antwoord geven. Website en mail kunnen voor hun gebruikers uitvallen.

Dit risico speelt vooral bij een andere DNS-provider, een sleutelwissel of het stoppen met ondertekenen. Laat de betrokken providers de volgorde en wachttijden bepalen. Alleen een andere waarde in je registrar-paneel zetten betekent nog niet dat alle publieke antwoorden en caches al zijn bijgewerkt.

Veilig uitschakelen of verhuizen

Zet de ondertekening niet uit terwijl de bovenliggende zone of oude caches nog een DS-koppeling hebben die die ondertekening vereist. De veilige wachttijd hangt af van de oude DS-TTL en de verwerking bij de betrokken providers.

Als je DNSSEC echt wilt uitschakelen:

  • Laat eerst de DS-koppeling in de bovenliggende zone verwijderen.
  • Laat controleren dat die verwijdering op de nameservers van de bovenliggende zone is verwerkt. Houd intussen de bestaande ondertekende zone werkend.
  • Wacht daarna ten minste tot antwoorden met de oude DS hun cacheduur hebben doorlopen. Laat de provider de termijn bepalen op basis van de oude DS-TTL en eventuele extra verwerkingsstappen.
  • Zet pas na die bevestigde wachtperiode de ondertekening uit en controleer DNS, website en mail opnieuw.

Bij een verhuizing heeft een procedure die de vertrouwensketen in stand houdt de voorkeur. Spreek die vóór de wissel met beide DNS-providers en de registrar af. Kan dat niet, dan kan tijdelijk zonder DNSSEC verhuizen nodig zijn. Dat onderbreekt de DNSSEC-bescherming en vraagt dezelfde zorgvuldige DS-verwijdering en wachttijden. Voeg de nieuwe DS pas toe als de nieuwe ondertekening werkt en oude, onverenigbare gegevens niet meer in de weg zitten. Er is geen universeel veilig aantal uren voor elke verhuizing.

Later: eigen subzones en beveiligde mail

Voor example.com loopt de DS-koppeling doorgaans via je registrar naar de .com-zone. Voor een apart gedelegeerde zone zoals team.example.com is de beheerder van example.com aan zet. Een gewoon subdomein binnen dezelfde zone heeft geen eigen DS-koppeling nodig.

DNSSEC is ook nodig voor DANE/TLSA. Daarmee publiceer je welk certificaat of welke publieke sleutel bij een server hoort. De DANE-guide legt uit hoe dat voor mail werkt.

Primaire bronnen

Veelgestelde vragen

Is DNSSEC verplicht?

Niet voor elk domein op internet. Er kunnen wel sectorale of organisatorische eisen gelden. Voor Nederlandse overheidsdomeinnamen en betrokken DNS-resolvers beschrijft Forum Standaardisatie bijvoorbeeld een pas-toe-of-leg-uit-verplichting. Controleer het toepassingsgebied voor jouw organisatie. Los daarvan is DNSSEC nuttig als vervalste DNS-antwoorden schade kunnen veroorzaken.

Wat is het verschil tussen DNSKEY en DS?

DNSKEY bevat publieke sleutels in de ondertekende zone. DS staat in de bovenliggende zone en verwijst naar zo’n sleutel. Voor een geregistreerd domein regel je die koppeling meestal via de registrar. Voor een apart gedelegeerde subzone regel je die via de beheerder van de zone erboven.

Versleutelt DNSSEC mijn DNS-verkeer?

Nee. DNSSEC bewijst dat een antwoord echt is en onderweg niet is aangepast, maar het maakt niets geheim: antwoorden blijven leesbaar. Voor privacy van je DNS-vragen gebruik je DoH of DoT.

Waarom is mijn domein onbereikbaar na een providerwissel?

Een oude DS die niet meer bij de nieuwe ondertekening past is een mogelijke oorzaak. Laat beide providers de DNS-antwoorden en de vertrouwensketen controleren voordat je instellingen wijzigt. Herstel de koppeling volgens hun verhuisprocedure. Moet de DS tijdelijk weg, houd dan rekening met de verwerking en oude DS-caches. De toegang is daarmee niet meteen overal hersteld.

Hoe controleer ik of DNSSEC werkt?

DNS Radar toont de meldingen van de geraadpleegde DNS-diensten, waaronder AD voor gemelde validatie. Voor een uitgebreidere controle van de vertrouwensketen gebruik je de controle van je provider of bijvoorbeeld DNSViz. Test na belangrijke wijzigingen ook website en mail. De scan maakt die verbindingen niet namens je.

Controleer DNSSEC op je eigen domein →